Hoofdstuk 1: Muziek in het Oude Griekenland en in de vroeg-christelijke kerk
1.1 Inleiding
Wanneer gesproken wordt over de muziek uit de Middeleeuwen, dan is van belang te realiseren welke rol het Christendom en de kerk heeft gespeeld. De Christelijke religie begon als een ondergrondse sekte van het messiaanse jodendom in de eerste eeuw na Christus. De navolgers ervan werden aanvankelijk gedood, maar later getolereerd; ten slotte was het christendom geaccepteerd als een officiŽle religie in het Romeinse Rijk. Na de val van het Westerse Rijk werd het Christendom de centrale eenheidscheppende kracht in het middeleeuwse Europa. Tot in de 10e eeuw was de kerk het belangrijkste instituut dat Europa bij elkaar hield en cultuur stimuleerde.

Een tweede belangrijk element is de ontwikkeling van de Europese cultuur. Na de val van het Romeinse rijk in de 5e eeuw werden de oude Romeinse gebieden geregeerd door verschillende barbaarse heren. Deze gebieden werden uiteindelijk tot een eenheid gebracht door de Frankische koningen, culminerend in de kroning van Karel de Grote (742-814) tot Heilige Roomse keizer (zie ook afbeelding hieronder).

Een laatste element is de niet te onderschatten invloed van de Islamitische cultuur. Conflicten (kruistochten) en vormen van multiculturele samenlevingen (het Iberische schiereiland) droegen bij aan een Europese integratie van de Islamitische cultuur.

1.1.2 Muziek in kerkelijke context
Muziek was een integraal onderdeel van de Christelijke eredienst. Dankzij de kerk kon de kunst in het algemeen en de muziek in het bijzonder tot grote bloei komen. Tijdens deze periode was het grootste deel van de componisten in dienst van de kerk.

1.1.3 Begin muzikale notatie
Zoals in vele niet-Westerse culturen, was er in de vroege middeleeuwen geen muzikaal notatiesyteem. Pas in de 9e eeuw werd er een basissysteem ontwikkeld. Het noteren van muziek was een moeilijk en een arbeidsintensief proces. Alleen de kloosters vormden een plek waar zoiets regelmatig gedaan kon worden. Dat betekent dat bijna alle overgeleverde muziek tot de 12e eeuw was geschreven in een kerkelijke context. De komst van de notatie zorgde er ook voor dat muziek een stabiel product werd; juist die stabiliteit vormde een van de kenmerken van de westerse muzikale cultuur.

middeleeuwen_karel_de_grote (30K)

Het Frankische rijk omvatte een groot Europees gebied: zie buitenste geblokte lijn.

terug naar menu | volgende