Muziek uit de middeleeuwen (600-1400): eenstemmigheid
2.4. Las Cantigas de Santa Maria
Woorden als multicultureel en wereldmuziek lijken typische begrippen van onze tijd, maar ook in het middeleeuwse Spanje was er sprake van een multiculturele samenleving. Er woonden, naast uiteraard Christenen, veel Joden en veel Arabieren. De Islamitische cultuurinvloed was al begonnen in 711 toen islamitische legers vanuit Noord-Afrika de Straat van Gibraltar overstaken en de Visigothische legers versloegen. De verlichte Spaanse koning Alfonso el Sabio, Alfons de Wijze (1221-1284) omringde zichzelf met geleerden en kunstenaars van alle in Spanje vertegenwoordigde culturen. Hij werd wel de “Koning van de drie Religies” genoemd, omdat aan zijn hof zowel de Christelijke, Joodse als Arabische cultuur bloeide. Deze Alfonso (1221-1284) werd in 1252 koning van Castilië en Léon en neemt in het culturele leven van zijn tijd een belangrijke plaats in. Er vond een drukke vertaalarbeid aan zijn hof plaats. Talrijke wetenschappelijke werken werden in het Latijn en in het Spaans vertaald. Zo diende dit hof als knooppunt en schakel tussen de oosterse en westerse wetenschap en cultuur. Tevens werden er nieuwe juridische en historische werken geschreven, en werd de astronomie gestimuleerd. Alfonso was tevens dichter. Hij verzamelde en schreef in totaal 420 “Cantigas de Santa Maria”: liederen voor zang en instrumentale begeleiding waarin Maria vereerd wordt.

Aan het hof van Alfonso el Sabio ontstond aldus een van de meest uitgebreide verzamelingen van geestelijke eenstemmige liederen : de Cantigas de Santa Maria, in totaal meer dan vierhonderd liederen, duidelijk gerangschikt in een logische volgorde. Een groep van circa 50 mirakelliederen wordt steeds besloten met een loflied op Maria. De meeste liederen zijn geschreven in een virelai-vorm.
De Cantigas zijn niet alleen beroemd om de muziek, ook de illustraties in schitterende miniaturen in de diverse handschriften zijn beroemd o.a. vanwege de uiterst nauwkeurige wijze waarop hier instrumenten zijn afgebeeld. De bundel is een uniek bewijs van de samenwerking aan het hof van Alfons van Joodse, Moorse en Spaanse geleerden en kunstenaars.

Een tweetal typerende liederen:

  • Hoe Santa Maria in Toledo een doofstomme deed horen en spreken
maar ook:

  • Hoe Santa Maria een jood redde en hoe zij hem uit de gevangenis haalde en ... christen maakte.
Een voorbeeld van een lied:

cantigas (8K)

Luisteropdracht

Audio:www.naxosmusiclibrary.com, CD code: 8.553133, Alfonso el Sabio, Las Cantigas de Santa Maria

vorige | volgende