Hoofdstuk 4: Franse en Italiaanse muziek in de 14e eeuw
4.6 Notatiezaken
De ontwikkeling van polyfone werken met hun ritmisch verschillende stemmen maakte een notatiesysteem noodzakelijk dat precieser was dan de voorhanden modale ritmiek. Dit zogenaamde mensurale systeem werd voor het eerst geformuleerd door de 13e eeuwer Franco van Keulen en werd in de 14e eeuw uitgebreid en gemodificeerd in Frankrijk. In ItaliŽ was er een vergelijkbaar systeem. Uitbreidingen van het systeem waren onder meer toevoeging van nieuwe, kleinere notenwaarden, de introductie van punten voor bv. het verlengen van noten en het aangeven van syncopen en het noteren van rode noten om de overgang van 2- naar 3-deligheid aan te geven.

4.6.1. Musica ficta (of falsa)
Musica ficta betreft het verhogen of verlagen van een toon met een halve secunde (alteratie), veelal toegepast om overmatige kwarten te vermijden of leidtonen te maken in cadenzen. De musica ficta werd meestal niet aangegeven; een en ander was usance: musici wisten wanneer dit kon worden toegepast.

Voorbeeld

musica_ficta (27K)
de middeleeuwse musicus zou de rood omcirkelde musica ficta vanzelfsprekend hebben gezongen.

vorige | volgende